Radovanjski lug
Spomen-kompleks na mestu gde je 1817. ubijen Karađorđe — crkva Zahvalnica, minijatura oplenačke crkve, prvobitni grob pod hrastom i Muzej Karađorđa, 8,5 km od Velike Plane.
Radovanjski lug je spomen-kompleks u vekovnoj šumi na teritoriji sela Radovanje, 8,5 km od Velike Plane, u udolini desno od puta na ulasku u selo. Zaštićeno područje obuhvata 46 hektara. Ovde je u leto 1817. ubijen Đorđe Petrović Karađorđe, vođa Prvog srpskog ustanka i rodonačelnik dinastije Karađorđević.
Ubistvo Karađorđa
Karađorđe se 1817. vratio u Srbiju iz Rusije, sa svojim pisarem Naumom Krnarom. Skrivali su se u kolibi Dragića Vujkića u Radovanjskom lugu. Ubistvo je organizovao Karađorđev kum Vujica Vulićević, starešina Smederevske nahije, po nalogu kneza Miloša Obrenovića, koji je strahovao da bi Karađorđev povratak razbio dogovore postignute sa Osmanlijama. Pred zoru 13. jula 1817. po starom, odnosno 25. jula po novom kalendaru, Nikola Novaković ušao je u kolibu i ubio Karađorđa na spavanju. Istog jutra ubijen je i Naum Krnar.
Karađorđeva glava odneta je u Beograd i predata Marašli Ali-paši, koji ju je poslao sultanu u Carigrad. Obezglavljena tela sahranjena su u Radovanjskom lugu.
Crkva Zahvalnica
Na mestu pogibije 1920. godine položen je kamen temeljac spomen-crkve posvećene Svetom arhangelu Gavrilu, a gradnja je završena 1930. Narod ju je prozvao Zahvalnica, u znak zahvalnosti vođi ustanka. Podignuta je prema projektu arhitekte Vasilija Androsova, kao minijatura oplenačke crkve: osnova je u obliku trikonhosa, sa osmostranom kupolom na kockastom postolju i fasadom od žute opeke.
Oltar crkve stoji na mestu na kome je bila koliba u kojoj je Karađorđe ubijen. U lađi se nalazi portret Karađorđa iz mladih dana, u prirodnoj veličini, rad slikara Paje Jovanovića, kao i spomen-ploča posvećena Naumu Krnaru.
Grob pod hrastom
Ispod crkve, u hladu starog hrasta, obeleženo je mesto prvobitnog groba. Grob čuvaju mermerna ploča, veliki drveni krst i gvozdena ograda, a prostor oko njega uređen je stazama i klupama. Posmrtni ostaci Karađorđa preneti su 1930. godine na Oplenac, u crkvu Svetog Đorđa, dok se za Nauma Krnara navodi da je ostao sahranjen na ovom mestu.
Šta danas čini kompleks
- crkva Zahvalnica
- Muzej Karađorđa, uređen u obnovljenom parohijskom domu
- parohijski dom i ulazna kapija
- letnja pozornica
- obeleženo mesto pogibije i prvobitnog groba
Zaštita
Radovanjski lug je 1971. godine proglašen za znamenito mesto, a 1979. dobio je status znamenitog mesta od izuzetnog značaja.
Manastir Pokajnica
U Starom Selu, takođe u opštini Velika Plana, nalazi se manastir Pokajnica — crkva brvnara koju je 1818. podigao Vujica Vulićević. Prema predanju, podigao ju je kao čin pokajanja zbog učešća u ubistvu Karađorđa, po čemu je i dobila ime. Ima status spomenika kulture od izuzetnog značaja.