Manastir Ždrelo

Manastir Ždrelo stoji na brežuljku Mali Čukar u istoimenom selu, 9 km od Petrovca na Mlavi, u podnožju Beljanice i srcu Homoljskog kraja. Crkva je posvećena Svetoj Trojici, okružena voćnjacima i zelenilom, s pogledom na okolna homolja brda i dolinu reke Mlave.

Istorija

Prema predanju, prvobitni manastir na ovom mestu podigao je kralj Milutin krajem 13. ili početkom 14. veka. Crkva je tokom vekova menjala posvetu — bila je posvećena najpre Svetom Nikoli, potom Svetim apostolima Petru i Pavlu, a tek naposletku Svetoj Trojici, pod kojim imenom je poznata danas.

Tokom osmanske vladavine, posebno u 17. i početkom 18. veka, svetinja je više puta razarana. 1718. godine Tatari su naneli prvi veći udar. Putopisac Joakim Vujić prošao je ovim krajem 1826. godine i zabeležio ruševine, nazivajući ih „crkvom Svete Trojice" — svedočeći tako o nekadašnjoj slavi i dugotrajnom zapuštanju.

Obnova i savremeni manastir

Ideju o podizanju novog manastira na temeljima stare crkve Svete Trojice zamislio je Sima Stevanović iz Ždrela 1955. godine. Potrebne dozvole dobijene su početkom 1998., gradnja je odmah počela, a manastir je dovršen i posvećen 2001. godine.

Arhitektura

Crkva je sagrađena od kamena, u tradiciji raško-vizantijskog stila, sa kupolom i zvonikom. Manastirski konaci i kamena ograda upotpunjuju skladan kompleks koji se prirodno uklapa u brdski pejzaž Homolja. Manastir danas pripada Braničevskoj eparhiji.

Poseta

Ždrelo leži na putu između Petrovca na Mlavi i Žagubice, što ga čini pogodnom stanicom na obilascu Homoljskog kraja. U neposrednoj blizini su Banja Ždrelo, Krupajsko vrelo i manastir Gornjak — zajedno čine bogatu jednodnevnu rutu ovog dela istočne Srbije.