Manastir Tronoša

Manastir Tronoša je zadužbina kralja Dragutina koju je 1317. godine njegova žena Katelina dovršila i podarila narodu Podrinja kao centar duhovnosti i prosvetiteljstva. Ubrzo je stradao od Turaka, najverovatnije krajem 15. veka kada je crkva srušena do temelja.

Tronoška crkva posvećena Vavedenju Bogorodice podignuta je 1559-te godine samo dve godine posle obnove Pećke patrijaršije. Obnova manastira počela je 1655. god. Olovni pokrivač sa manastirske crkve nasilno je skinut krajem 17. veka.

U austrijsko – turskom ratu ( 1788. -1 791.god. ) ona je bila mesto organizovanja vojnog i političkog srpskog življa.

Za vreme Prvog i Drugog srpskog ustanka Tronoša je mesto dogovora ustaničkih voda, zbog čega doživljava nova razaranja. U Prvom svetskom ratu u manastiru je improvizovana bolnica za negu ranjenika. Poslednje razaranje Tronoša je doživela na samom početku Drugog svetskog rata. Pored velikog oštećenja objekata, tada su uništeni vredni rukopisi i predmeti manastirske riznice.

Svoje prvo školovanje i sticanje znanja Vuk je imao baš u ovom manastiru, a danas na te dane podseća Muzej ranog Vukovog školovanja, smešten u konaku manastira.

U jadarskim selima brižljivo je čuvana legenda o knezu Lazaru, Kosovu i Jugovićima. Uoči Kosovskog boja Jugovići su, po narodnom verovanju, u Tronoši izvan manastirske porte, nedaleko od severnog ulaza podigli česmu koja se u narodnoj tradiciji naziva česma Jugovića. Iznad cevi iz kojih lije hladna planinska voda izgrađena je slika – mozaik devet Jugovića sa Jug – Bogdanom u sredini, svi na konjima pri polasku u boj na Kosovo. Niže slike, na belim pločama su stihovi kojim carica Milica oplakuje pogibiju svog oca i devet braće Jugovića.

Posebnu atrakciju predstavlja običaj prinošenja ratarskih sveća, visokih 2 metra i teških oko 50 kg, na Veliki četvrtak, koje meštani okolnih sela sačine od dobrovoljnih priloga u čistom vosku i daruju manastiru.