Prijepolje

Prijepoljski kraj nalazi se u jugozapadnom delu Srbije na prostoru Srednjeg Polimlja. Prosečna nadmorska visina je 1.200 m, što ukazuje da se radi o brdsko planinskom području. Najviša tačka je planina Jadovnik ( Katunić, 1.734 m ) , a najniža na ušću reke Mileševke u Lim - 440 m nadmorske visine. Prijepolje se ubraja u gradove sa umereno kontinentalnom klimom. Na prostoru od 827 km2 živi 41.188 stanovnika. Južno od Prijepolja dolinom Lima put ide prema Bijelom Polju udaljenom 55 km i dalje prema Mojkovcu, Kolašinu, Podgorici i  Baru. Severno od Prijepolja je Bistrica koja je udaljena 10 km od grada, gde se put račva u dva smera, jedan prema Novoj Varoši udaljenoj od Prijepolja 27 km, a drugi prema Priboju koji je udaljen od grada 30 km. Preko Bistrice put dalje ide ka Zlatiboru, Užicu, Požegi, Kosjeriću, Valjevu i drugim mestima. Zapadno od Prijepolja put vodi dolinom Seljašnice preko planinske visoravni Jabuke prema Pljevljima udaljenim oko 30 km. Istočno od Prijepolja, dolinom Mileševke i planine Jadovnik, put vodi ka Sjenici, udaljenoj oko 30 km i dalje prema Novom Pazaru, Prištini i Skoplju.

KRATAK ISTORIJSKI PREGLED

Naseljeno još u rimsko doba Srednje Polimlje nalazilo se u sastavu najstarije srpske države Raške. U prvim pisanim izvorima Piijepolje se pominje kao trg manastira Mileševe. To je Ugovor iz 1343. godine i odnosi se na trgovinu soli iz Dubrovnika za Prijepolje. Ovaj izvor izričito kaže da je u Prijepolju bio trg, ili još verovatnije, jedan od trgova manastirskog vlastelinstva, što dozvoljava da početak Prijepolja pomerimo unazad do vremena podizanja manastira Mileševe i obrazovanja njegovog vlastelinstva.

Do sredine XIV veka Prijepolje je dobilo karakteristike naselja sa trgom kao centralnim prostorom koji se isticao i uočavao. Usponu prijepoljskog trga mnogo je doprineo njegov veoma povoljan položaj, jer se nalazio na raskrsnici važnih puteva. Preko Prijepolja vodio je najkraći, i po svemu sudeći najviše korišćen put koji je povezivao centralne i istočne delove Balkanskog poluostrva sa srednjim delom Jadranske obale. To je bio put kojim su prošle hiljade trgovaca, a za njima i prvi putopisci i diplomate novijeg vremena.

lako se kaže da je u Prijepolju u tom vremenu bilo karavanskih stanica, može se slobodno reći da je bilo i više od toga, jer je dolazak i polazak karavana, smenjivanje i susretanje trgovaca i njihove pratnje donosio novi život i širio poglede ljudi ovog kraja. Boravak trgovaca i karavana u Prijepolju podsticao je njegove stanovnike da se uključe u trgovinu, što je doprinosilo da se na ovom dobro snabdevenom trgu okupljaju ljudi iz bliže i dalje okoline.

Svoj najveći procvat Prijepolje doživljava polovinom XIV veka kada ovom oblašću upravlja veliki župan Nikola Altomanović. Krupne promene nastaju polovinom XV veka kada ova teritorija i Srbija potpadaju pod tursku vlast. Padom pod tursku vlast etnička struktura Prijepolja i okoline menja se tako da se pored hrišćana pojavljuju i muslimani. Krajem XIX veka moćna austrougarska monarhija dolazi na obale Lima i na ovim prostorima osetio se uticaj nove civilizacije i kulture. Nakon velikih svetskih ratova koji su obeležili XXvek, Prijepolje u drugoj polovini tog veka doživljava svoj procvat i ekonomski razvoj, koji je zaustavljen nestajanjem Jugoslavije krajem 90 - ih godina prošlog veka.