Arheološko nalazište u Vinči

Na lokalitetu Belo Brdo, na desnoj obali Dunava, 19 km. nizvodno od ušća Save u Dunav, smeštena je Vinča, jedno od najznačajnijih arheoloških lokaliteta u Evropi.

Iako su istraživanja započeta početkom prošlog veka, istražen je samo centralni deo lokaliteta, odnosno oko 4 posto od ukupne površine nalazišta.

U arheološkim slojevima, otkrivene su ruševine naselja i tragovi života još iz neolita ( 5500 godina pre nove ere ) , što znači da se u Vinči u kontinuitetu živi sedam hiljada godina.

Vinčansko naselje iz tog vremena bilo je središte najznačajnije neolitske kulture i predstavlja prvu urbanu celinu na tlu Evrope. Kuće vinčanskog naselja formirane su u nizu, uvek iste orjentacije, sa prolazima i ulicama. Složene su arhitekture, sa više prostorija, građene od drveta i oblepljivane blatom.

Nosioci vinčanske kulture su prvi ovladali tehnologijom prerade bakra, o čemu svedoči najstariji rudnik bakra u Evropi, u Rudnoj Glavi kod Majdanpeka. Da su nosioci vinčanske kulture pridavali veliku važnost duhovnom životu, govori veliki broj pronađenih kultnih predmeta. Antropomorfne i zoomorfne figurine, ritualne vaze, žrtvenici i drugi kultni predmeti govore da je religijska misao, kod neolitskih vinčanaca, bila i te kako razvijena.