Manastir Kuveždin
Manastir Kuveždin jedini je manastir u Srbiji posvećen Svetom Savi, smešten na jugozapadnim obroncima Fruške gore kraj sela Divoš. Podigao ga je despot Stefan Štiljanović oko 1520. godine; čuva vredan ikonostas Pavla Simića i pamti teška stradanja iz Drugog svetskog rata.
Manastir Kuveždin smešten je na jugozapadnim obroncima Fruške gore, u šumovitoj dolini potoka blizu sela Divoš, na nadmorskoj visini od oko 150 metara. Jedan je od najznačajnijih fruškogorskih manastira i posebno je upamćen kao jedini manastir u Srbiji posvećen Svetom Savi — zajedno s njegovim ocem Stefanom Nemanjom, Svetim Simeonom.
Istorija i osnivanje
Prema predanju, manastir je oko 1520. godine podigao poslednji srpski despot Stefan Štiljanović, koji ga je nazvao „Kuveždin". Gradili su ga majstori Jovan i Gašpar, pristigli „s primorja". Najstariji pouzdani pisani podaci potiču iz turskih popisa iz 1566/69. godine — isto kao i kod većine ostalih fruškogorskih manastira.
Prvobitna crkva imala je dva kubeta i bila je znatno starija i raskošnija od današnje. Vremenom je opala i 1816. godine zamenjena je novom klasicističkom građevinom. Zvonik je podignut 1803., a manastirski konaci dovršeni 1810. godine. Stari ikonostas prvobitne crkve ustupljen je crkvi u Opatovcu, a novi ikonostas i zidne slike u novoj crkvi izradio je između 1848. i 1853. godine čuveni srpski slikar Pavle Simić.
Drugi svetski rat i obnova
Tokom Drugog svetskog rata manastir je teško stradao: ustaše su 1942. godine spalile manastirsku riznicu i arhivu, a 32 monahinje odvele u ustaški logor Caprag kod Sisaka. Manastir je postepeno obnavljan tokom druge polovine 20. i početkom 21. veka.
Riznica
Kuveždin je nekada čuvao izuzetno vredne liturgijske predmete. Najpoznatiji je putir od čistog srebra iznutra pozlaćen, s natpisom na staroslovenskom iz 1559. godine — dar koji se pripisuje ruskom caru Ivanu Groznom. Putir se danas čuva u Muzeju Srpske pravoslavne crkve u Beogradu. U riznici su se nalazile i zlatne kašike za pričest s prikazom Svetog Georgija i dragim kamenjem.
Arhitektura i kompleks
Manastirski kompleks čine crkva sa zvonikom i višespratni konaci koji je okružuju s tri strane; četvrtu stranu zatvara odbrambeni zid. Crkva je jednobrodna klasicistička građevina skromnijeg izgleda u odnosu na prvobitni hram, ali unutrašnjost krasi vredan ikonostas Pavla Simića.
Poseta
Manastir je aktivan ženski manastir u sastavu Sremske eparhije. Pristup je obezbeđen asfaltiranim putem s magistralnog pravca Sremska Mitrovica–Ilok–Bačka Palanka, u skretanju kod Divoša. Za posetioce važi uobičajeni manastirski kodeks oblačenja — žene pokrivene glave, dugih rukava i suknje; muškarci u dugim pantalonama i košulji.